Schutterij

De commissie Burgerbewapening en Schutterij beheert een verzameling
die bestaat uit prenten, tekeningen, penningen, boekwerken, foto’s, portretten
en andere documenten betreffende de Schutterij in Nederland
met het accent op Amsterdam.
Deze verzameling is het resultaat van een bruikleen
van de stichting ‘De Historische Verzameling der Schutterij te Amsterdam’.

John Anthony Jochems	E. J. van Someren Brand

De grondleggers van de verzameling zijn
de Kapitein Adjudant der schutterij, John Anthony Jochems
en de Eerste Luitenant der schutterij Mr. E. J. van Someren Brand.
In 1884 opperden zij het idee om een verzameling over de schutterij
op te richten, omdat er in de magazijnen van de schutterij
erg veel materiaal lag dat dreigde vernietigd te worden.

Dit plan werd door de leiding van de Amsterdamse schutterij
met instemming begroet en dankzij grote inspanningen,
de hulp van veel vrijwilligers en giften van gulle gevers
groeide de verzameling snel.
Zo snel dat in 1891 een verzoek aan het gemeentebestuur van Amsterdam
werd gedaan om een plaats voor de verzameling te krijgen
in het nieuw te bouwen Stedelijk Museum.
Dit verzoek werd ingewilligd en op 2 augustus 1895
werd een stichting opgericht die de verzameling ging beheren.
Deze kreeg een permanente plaats in drie zalen
van het op 14 september 1895 geopende Stedelijk Museum.
In de zomer van 1896 konden de eerste bezoekers de verzameling bewonderen
en op 5 juli 1920 werd met veel luister het 25-jarig jubileum
van de stichting in het Stedelijk museum gevierd.

Wacht van de schutters bij ‘s Landsmagazijn, Amsterdam, 1787. Tekening in kleur, 23 x 33 cm

N. van Frankendael, Boerenbedrieger met kaart van schutterswijk 26, Amsterdam, omstreeks 1772. Tekening in kleur, 19 x 21,7 cm	J.Hoynck van Papendrecht, Kapitein, korporaal en drie man van het Rotterdamse scherpschutterscorps, omstreeks 1850. Tekening in kleur, 24,4 x 22,5 cm

Nog maar kort na dit feestelijk jubileum
besloot de toenmalige directeur van het Stedelijk Museum C.W.H. Baard
in 1922 dat een verzameling als die van de schutterij
niet meer thuis hoorde in zijn museum.
Er ontstond een jarenlang getouwtrek dat er uiteindelijk toe zou leiden
dat in maart 1927 een heel klein deel van de verzameling
een plaatsje kreeg in het nieuwe Amsterdams Historisch Museum in de Waag.

De rest van de verzameling werd vervolgens gesplitst in twee bruiklenen.
De boeken, penningen en prenten werden in 1932 in bruikleen overgebracht
naar het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap,
terwijl het overgrote deel van de realia (uniformen, wapens, trommels, etc.)
voor 29 jaar in bruikleen werd gegeven aan het Legermuseum.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog
bevond het Legermuseum zich in kasteel Doorwerth.
Toen dit in 1944-’45 door oorlogshandelingen werd verwoest,
was de collectie realia van de Historische verzameling daar nog aanwezig.
Grote delen van deze collectie zijn toen verloren gegaan,
maar wat resteerde wordt nu bewaard in de collectie
van het Legermuseum te Delft en bij het Rijksmuseum.

Het bruikleen aan het KOG is nog nagenoeg intact
en wordt beheerd door de commissie Burgerbewapening en Schutterij.
De verzameling wordt bewaard in het depot
van het Genootschap in het Rijksmuseum, Frans van Mierisstraat 92.

Commissie
Drs. P.C Jansen (voorzitter)
Drs.ing. R. Joghems
Mevrouw drs. E. Sint Nicolaas